Nằm trên giường hơn một tiếng mà đầu óc vẫn quay cuồng với công việc, tin nhắn và những việc chưa làm xong. Nếu bạn quen với cảm giác này, bạn không phải người duy nhất: mất ngủ là một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến ở người sống tại thành phố. Bài viết này giải thích vì sao Thiền Nổi (float therapy) được nhiều người sử dụng để ngủ sâu hơn, các nghiên cứu khoa học nói gì và cách tận dụng một buổi float để hỗ trợ giấc ngủ an toàn.
Trả lời nhanh: Bạn có thể bắt đầu từ những thói quen hằng ngày. Hãy dậy vào cùng một giờ mỗi ngày, giữ phòng ngủ tối và mát, tránh dùng caffeine sau buổi trưa, và nếu nằm khoảng 20 phút mà vẫn chưa ngủ được, hãy ra khỏi giường và làm một việc nhẹ nhàng cho đến khi thấy buồn ngủ. Để những chuyện trong ngày dần lắng xuống, bạn có thể ghi nhanh vài điều đang lo hoặc tập thở ra chậm. Khi căng thẳng và cảm giác gồng cứng trong cơ thể khiến bạn khó ngủ, một buổi Thiền Nổi (float therapy) có thể giúp hệ thần kinh chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi, và nhiều người thấy mình ngủ sâu hơn vào đêm hôm ấy. Nếu tình trạng mất ngủ đã kéo dài nhiều tháng, liệu pháp nhận thức hành vi cho mất ngủ (CBT-I) là phương pháp được khuyến nghị hàng đầu.
Mất ngủ thường đi kèm tình trạng cơ thể và tâm trí bị kích thích quá mức, khiến bạn khó chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi vào ban đêm.
Thiền Nổi gần như loại bỏ các kích thích về ánh sáng, âm thanh và trọng lực, giúp hệ thần kinh chuyển sang trạng thái thư giãn sâu.
Thói quen ngủ đều đặn và CBT-I là nền tảng. Thiền Nổi giúp cơ thể và tâm trí thư giãn sâu, để bạn dễ chìm vào giấc ngủ hơn.
Vì sao chúng ta mất ngủ?
Giấc ngủ cần một điều kiện đơn giản: cơ thể và tâm trí phải “hạ nhiệt”. Khi đi ngủ, hệ thần kinh cần chuyển từ trạng thái giao cảm (tỉnh táo, phản ứng và sẵn sàng hành động) sang trạng thái phó giao cảm (nghỉ ngơi và phục hồi). Với nhiều người, quá trình chuyển đổi này bị gián đoạn.
Một số nguyên nhân thường gặp:
Căng thẳng kéo dài: áp lực công việc, tài chính và các mối quan hệ khiến hormone gây căng thẳng cortisol duy trì ở mức cao, kể cả vào buổi tối.
Quá nhiều kích thích: màn hình điện thoại, ánh sáng xanh và thông báo liên tục khiến não bộ luôn trong trạng thái “bật”.
Suy nghĩ lặp đi lặp lại: vừa nằm xuống đã bắt đầu lo lắng, xem lại một ngày và lên kế hoạch cho ngày mai.
Đau và căng cơ: đau lưng, đau vai gáy hoặc căng cơ sau khi tập luyện khiến bạn khó tìm được tư thế thoải mái.
Rối loạn nhịp sinh học: làm việc ca đêm, thường xuyên đi máy bay hoặc ngủ bù vào cuối tuần.
Điểm chung của những nguyên nhân này là cơ thể khó thoát khỏi trạng thái bị kích thích. Đây là lúc Thiền Nổi có thể hỗ trợ.
10 thói quen giúp bạn ngủ ngon hơn, bắt đầu từ tối nay
Phần lớn những thói quen này đến từ CBT-I, phương pháp được các chuyên gia giấc ngủ ưu tiên khuyến nghị cho người mất ngủ kéo dài. Bạn có thể thực hành tất cả mà không cần đơn thuốc.
Dậy vào cùng một giờ mỗi ngày, kể cả cuối tuần. Giờ thức dậy cố định giúp cơ thể giữ nhịp sinh học đều đặn.
Chỉ lên giường khi thấy buồn ngủ, chứ đừng lên chỉ vì đã khuya.
Nếu sau khoảng 20 phút bạn vẫn còn thức, hãy ra khỏi giường. Hãy ngồi ở nơi có ánh sáng dịu và làm một việc nhẹ nhàng, rồi trở lại giường khi thấy buồn ngủ. Dần dần, bộ não sẽ quen với việc lên giường là để ngủ.
Dành giường cho giấc ngủ. Hãy chọn chỗ khác để làm việc, lướt điện thoại hoặc nói chuyện hệ trọng.
Tránh cà phê và trà đậm sau buổi trưa. Caffeine còn lưu lại trong cơ thể nhiều giờ.
Đón ánh sáng tự nhiên vào buổi sáng và dùng ánh đèn dịu, tông ấm vào buổi tối.
Giữ phòng ngủ tối, yên tĩnh và mát mẻ. Bịt mắt và nút tai có thể giúp ích khi bạn sống ở nơi phố xá ồn ào.
Viết danh sách việc cần làm ngày mai trước bữa tối. Khi đã ghi những điều đang lo ra giấy, bạn có thể để chúng ở đó thay vì nằm nhẩm đi nhẩm lại.
Thở ra chậm trước khi ngủ. Một hơi thở ra dài giúp hệ thần kinh dịu lại. Bạn có thể thử bài tập thở ra chậm và dài hoặc một bài NSDR ngắn.
Nếu ngủ trưa, hãy ngủ dưới 30 phút và kết thúc trước giữa buổi chiều.
Thiền Nổi tác động đến giấc ngủ như thế nào?
Trong một buổi Thiền Nổi, bạn nằm nổi trong khoảng 25 cm nước, có hòa tan khoảng 500 kg muối Epsom, ở nhiệt độ gần với nhiệt độ da. Phòng float tối và yên tĩnh; cơ thể nổi hoàn toàn mà không cần gắng sức. Môi trường này có thể hỗ trợ giấc ngủ qua một số cơ chế:
Người đàn ông nằm nổi, hai tay đặt nhẹ trên bụngLounge thư giãn sau buổi float tại Ōmni Space (ảnh thật tại Ōmni Space)
1. Giảm gần như toàn bộ kích thích giác quan
Không ánh sáng, không âm thanh, không cảm giác trọng lực. Não bộ vốn tiêu tốn nhiều năng lượng để xử lý thông tin từ các giác quan có cơ hội được nghỉ ngơi thực sự. Nhiều người mô tả cảm giác này giống như “tắt nguồn” tâm trí.
2. Giúp hệ thần kinh chuyển sang trạng thái thư giãn
Khi không còn nhiều kích thích từ bên ngoài, nhịp thở có thể chậm lại, cơ bắp thả lỏng và cơ thể dễ chuyển sang trạng thái phó giao cảm, trạng thái cần thiết cho giấc ngủ. Phương pháp này được nghiên cứu dưới tên gọi Floatation-REST (Reduced Environmental Stimulation Therapy – liệu pháp giảm kích thích từ môi trường).
3. Thả lỏng cơ bắp và giảm áp lực lên cột sống
Nước muối đậm đặc nâng đỡ toàn bộ cơ thể, giúp giảm áp lực lên cột sống, khớp và các nhóm cơ. Với những người mất ngủ vì đau lưng hoặc căng cơ, cảm giác thả lỏng này có thể kéo dài đến tối hôm đó. Xem thêm: Float Therapy giúp giảm đau.
4. Tập cho tâm trí cách “buông”
Trong bể float, nhiều người lần đầu trải nghiệm trạng thái lơ mơ giữa thức và ngủ, thường gắn với sóng não theta. Làm quen với trạng thái tĩnh lặng này có thể giúp bạn dễ buông bỏ suy nghĩ hơn khi nằm xuống giường vào buổi tối.
Nghiên cứu khoa học nói gì?
Floatation-REST đã được nghiên cứu từ những năm 1970, chủ yếu tại Mỹ và Thụy Điển. Một số kết quả đáng chú ý:
Khách mặc áo choàng bước ra từ phòng float kính
Các nghiên cứu của Turner và Fine vào những năm 1980 ghi nhận nồng độ cortisol, một hormone liên quan đến căng thẳng, giảm sau các buổi float.
Một thử nghiệm ngẫu nhiên tại Thụy Điển của Kjellgren và Westman (2014) trên 65 người khỏe mạnh ghi nhận mức độ căng thẳng, lo âu và cơn đau giảm, trong khi chất lượng giấc ngủ tự đánh giá tốt hơn sau 12 buổi float.
Nghiên cứu của Jonsson và Kjellgren (2016) trên người mắc rối loạn lo âu lan tỏa ghi nhận các triệu chứng lo âu giảm sau 12 buổi float.
Nghiên cứu của Viện Laureate (Mỹ), công bố trên PLOS ONE năm 2018, cho thấy mức độ lo âu giảm rõ rệt chỉ sau một buổi float ở những người có lo âu và trầm cảm.
Các nghiên cứu này vẫn có quy mô nhỏ. Vì vậy, Thiền Nổi được xem là phương pháp hỗ trợ giúp giảm căng thẳng và thư giãn, từ đó có thể gián tiếp cải thiện giấc ngủ, chứ không phải phương pháp điều trị mất ngủ. Bạn có thể đọc thêm tại các bài nghiên cứu về Thiền Nổi.
Muốn xem Thiền Nổi gỡ từng nút của những đêm khó ngủ ra sao, từ đầu óc quá tải tới cơ thể gồng cứng, bạn có thể đọc trang ngủ ngon cùng Thiền Nổi.
Cách dùng Thiền Nổi để ngủ ngon hơn
Chọn khung giờ chiều tối. Nhiều người cảm thấy ngủ sâu hơn vào đêm sau buổi float, đặc biệt khi float vào cuối buổi chiều hoặc đầu buổi tối.
Đi 2 đến 3 buổi gần nhau. Ở buổi đầu tiên, cơ thể còn làm quen với cảm giác nổi. Từ buổi thứ hai, phần lớn mọi người cảm thấy thư giãn sâu hơn.
Hạn chế caffeine trước khi float. Tránh cà phê và trà đặc trong vài giờ trước buổi float cũng như trước khi đi ngủ.
Giữ không gian yên tĩnh sau buổi float. Thay vì lập tức mở điện thoại, hãy đi bộ nhẹ, ăn tối nhẹ và đi ngủ sớm hơn thường lệ.
Duy trì đều đặn. Với người thường xuyên căng thẳng, float định kỳ mỗi tuần hoặc mỗi hai tuần có thể giúp duy trì cảm giác thư giãn.
Kết hợp với thói quen ngủ tốt: đi ngủ vào giờ cố định, giữ phòng ngủ tối và mát, đồng thời hạn chế dùng màn hình trong một giờ trước khi ngủ.
Nếu ngủ quên trong bể float thì sao? Điều này khá phổ biến và được xem là an toàn, vì nước muối đậm đặc giúp cơ thể tự nổi. Nhiều người còn cho biết đó là giấc ngủ ngắn sâu nhất họ từng có.
Chiếc lông vũ nằm yên trên mặt nước, như lúc ta chìm dần vào giấc ngủ
Ai nên thận trọng?
Thiền Nổi phù hợp với hầu hết người trưởng thành khỏe mạnh. Tuy vậy, hãy báo trước với đội Ōmni để được tư vấn nếu bạn:
đang mang thai, đặc biệt trong ba tháng đầu;
có bệnh tim mạch, huyết áp không ổn định hoặc động kinh;
có vết thương hở, bệnh da đang tiến triển hoặc vừa xăm hình;
đang dùng thuốc an thần, thuốc ngủ hoặc điều trị tâm lý.
Thiền Nổi không thay thế điều trị mất ngủ
Nếu bạn mất ngủ ít nhất ba đêm mỗi tuần và kéo dài hơn ba tháng, ngáy to kèm ngưng thở khi ngủ hoặc buồn ngủ quá mức vào ban ngày, hãy gặp bác sĩ. Với mất ngủ mãn tính, liệu pháp nhận thức hành vi cho mất ngủ (CBT-I) là phương pháp điều trị được khuyến nghị hàng đầu. Thiền Nổi có thể là một phần hỗ trợ bên cạnh việc điều trị, giúp bạn thư giãn và giảm căng thẳng.
Trải nghiệm Thiền Nổi tại TP.HCM
Float Vietnam đưa Thiền Nổi về Việt Nam từ năm 2017. Hiện bạn có thể trải nghiệm tại Ōmni Space, 16C Quốc Hương, Thảo Điền, TP. Thủ Đức, mở cửa hằng ngày từ 9:00 đến 21:00. Bạn có thể xem bảng giá và các gói Thiền Nổi tại Ōmni Space, trong đó có các gói dành cho người muốn Thiền Nổi đều đặn để hỗ trợ giấc ngủ. Float Hà Nội đang tạm đóng và sẽ sớm mở lại.
Nếu đã nằm khoảng 20 phút mà vẫn chưa ngủ được, hãy ra khỏi giường, ngồi ở nơi có ánh sáng dịu và làm một việc nhẹ nhàng cho đến khi thấy buồn ngủ rồi quay lại giường. Hằng ngày, hãy dậy vào giờ cố định, đón ánh sáng tự nhiên vào buổi sáng và tránh dùng caffeine sau buổi trưa. Nếu căng thẳng khiến bạn khó ngủ, một buổi Thiền Nổi có thể giúp cơ thể và tâm trí chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi.
Thiền Nổi có giúp ích khi bị mất ngủ không?
Thiền Nổi có thể hỗ trợ giấc ngủ. Khi ánh sáng, âm thanh và cảm giác về sức nặng cơ thể cùng giảm đi, hệ thần kinh có thể chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi, và nhiều người thấy mình ngủ sâu hơn vào đêm sau một buổi Thiền Nổi. Trong hai thử nghiệm lâm sàng, những người Thiền Nổi đều đặn cũng cho biết họ ngủ ngon hơn. Nếu mất ngủ kéo dài, bạn có thể kết hợp Thiền Nổi với thói quen ngủ lành mạnh hoặc CBT-I.
Thiền Nổi có giúp ngủ ngon hơn không?
Nhiều người cho biết họ ngủ sâu hơn vào đêm sau buổi float. Thiền Nổi giúp giảm căng thẳng và thả lỏng cơ thể, từ đó có thể gián tiếp cải thiện giấc ngủ, nhưng không phải là phương pháp điều trị mất ngủ.
Nên Thiền Nổi bao nhiêu lần để cải thiện giấc ngủ?
Người mới nên thử 2 đến 3 buổi gần nhau để cơ thể làm quen và thư giãn sâu hơn. Sau đó, nếu thường xuyên căng thẳng, bạn có thể duy trì mỗi tuần hoặc mỗi hai tuần một lần.
Thiền Nổi vào giờ nào tốt nhất cho giấc ngủ?
Khung giờ cuối buổi chiều hoặc đầu buổi tối thường phù hợp, vì cảm giác thư giãn sau buổi float có thể kéo dài đến giờ đi ngủ.
Ngủ quên trong bể Thiền Nổi có nguy hiểm không?
Không. Nước chỉ sâu khoảng 25 cm và có nồng độ muối Epsom cao, nên cơ thể tự nổi kể cả khi bạn ngủ quên.
Có thể Thiền Nổi ở đâu tại TP.HCM?
Bạn có thể Thiền Nổi tại Ōmni Space, 16C Quốc Hương, Thảo Điền, TP. Thủ Đức, mở cửa hằng ngày từ 9:00 đến 21:00.